انجمن اسلامی دانشجویان مستقل

دانشگاه قم

همایش تدبیرها و توفیقات سیاست خارجی با حضور دکتر سعید زیباکلام / دوشنبه 24 فروردین ساعت 10 صبح

هفته نامه سوزنبان
کتابخانه
گزارش تصویری
رسانه سوزنبان
لوگو سایت
لوگوی نویسندگان
تبلیغات
مطالب در دست تهیه

تکنوکراسی آری یا نه؟ : به قلم صادق منصوری

| يكشنبه, ۸ ارديبهشت ۱۳۹۲، ۰۶:۲۳ ق.ظ

 در صحبت های مقام معظم رهبری در ابتدای امسال در مشهد مقدس در بخشی که به موضوعات اقتصادی اختصاص داشت ایشان از واژه «تکنوکراسی» استفاده نمودند. اینکه افرادی که خود را به اصطلاح تکنوکرات می نامیدند راضی به عدم وابستگی به نفت نشدند.

در این مجال ما سعی می کنیم تا کمی با مفهوم واژه تکنوکراسی آشنا شویم و از دیدگاه اسلام نیز آن را بررسی نماییم.

تکنوکراسی و تکنوکرات:
چنانچه معنای تکنوکراسی را بررسی نماییم به واژه معادل فن سالاری می رسیم.بدین معنا که با توجه به روند فزاینده علم بایستی گردانندگان کشور از میان دانشمندان و اهل فن برگزیده شود.

اینکه کار بر عهده افراد متخصص و دانشمند باشد امری بسیار پسندیده است اما سوالی که مطرح است این است که آیا هر دانشمند و اهل فنی، توانایی و شایستگی لازم برای گرفتن پست و مقام را دارد؟ آیا این که یک فرد تنها در زمینه ای عالم باشد شایسته است تا در آن زمینه مسئولیت به عهده گیرد؟

به طور قطع و یقین چنین نیست. فرض کنید فردی که دکترای اقتصاد دارد و مثلا ریاست بانک مرکزی اقتصاد را نیز عهده دار است با علم خود به این نتیجه برسد که می بایستی در اقتصاد کشور به منظور پیشرفت یا هر چیز دیگر باید ربا در جای جای اقتصاد و معاملات فراگیر شود. آیا بر اساس این علم ما باید دستور خدا مبنی بر حرمت ربا را کنار گذاشته و به ربا روی بیاوریم؟

سیاست تکنوکراسی از جمله سیاست هایی است که از سکولاریسم حاصل شده است. اما سوال دومی که به ذهن می رسد این است که آیا اسلام با شایسته سالاری یا فن سالاری مخالف است؟

قطعا چنین نیست. در جای جای قرآن خداوند سخن از انسان های شایسته آورده. در بیانات و سیره معصومین نیز تاکید بر این که هر کس در کاری که توانایی بهتری دارد وارد شود و از ورود به موضوعاتی که در آن تخصص و تجربه ندارند وارد نشوند. اما اگر متخصص باشند و تعهد نداشته باشند باز هم ورودشان به عرصه های مختلف سبب به بار نشستن نتایج منفی در جامعه می شود.

در عهدنامه مالک اشتر ، امیرالمومنین علی(ع) در نامه ای که به مالک نوشت تا یک حاکم اسلامی را برای او بیان کند در بندی می فرمایند : «هرگز نیکوکار و بد کار در نظرت یکسان نباشد؛ زیرا در این صورت نیکوکاران به کار خیر بی رغبت و بدکاران به کار بد تشویق می شوند.»

اساس انتخاب پیامبران و ائمه نیز بر اساس شایستگی بوده در غیر این صورت فرعون نیز می توانست پیامبر باشد.
شهید سید مرتضی آوینی نیز در کتاب "توسعه و مبانی تمدن غرب" نقدی بسیار زیبا در مورد تکنوکراسی ارائه داده است: «...همه ی رهبران انقلابی جهان بعد از پیروزی و تشکیل نظام با این واقعیت مواجه شده اند که باید برای حفظ خویش از بحران های اقتصادی، به ناچار تکنوکرات ها را بر مصدر امور اجرایی بنشانند و فکر نمی کنم کسی در این معنا شک داشته باشد که تکنوکراسی حافظ منافع ابر قدرت هاست. حاکمیت تکنوکرات ها -خواه ناخواه- نظام های انقلابی را به جانبی متضاد با شعار های اساسی انقلاب -آزادی- می کشاند و رفته رفته همان بلایی بر سر نهضت ها می آید که در الجزایر و سوریه و لیبی و کوبا و... شاهد آن بوده ایم.»

باتوجه به مسائلی که در بالا ذکر شد برای انتخاب شایسته ترین فرد برای هر پست و یا مقامی میتوان اصطلاح «متعهدین متخصص» را نام برد. بدین معنی که افرادی که انتخاب میشوند هم باید نسبت به اعتقادات دینی متعهد باشند و هم در آن زمینه مورد نظر متخصص. یعنی اگر از هرکدام از این دو مقوله  چشم پوشی کنیم نتیجه مطلوب به بار نخواهد نشست.

در ایران نیز تکنو کراسی بی سابقه نبوده و در دوره هایی افرادی داعیه دار تکنو کراسی بوده اند یعنی همانطور که در بالا ذکر شد از تعهد چشم پوشی کردند و با استفاده از تخصص هدف گرا؛ نتایجی منفی بر پیکره اقتصادی و فرهنگی و دیگر زمینه ها انداخته اند و آثار آن امروزه نیز قابل مشاهده است و در بخشهایی نیز با موازین دینی و انقلابی ما در تضاد است.

  • ۹۲/۰۲/۰۸

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">